Amboghchakan ughecuyc

Inch en takhionnery?

Gerluysin masniacneri tesakan fizikay, erevokayin zangvatsy ev hatuk haraberakanutyuny sahmanery.

Masniacneri fizikay standart modelum ev Albert Aynshtayni hatuk haraberakanutyuny tesutywnum, luysi araguty vakuumum (c) tsarayum e ibrev batsardak tiezerakan aragutyuny sahman. Sakayn haraberakanutyuny matematikakan shrchanaky bacahaytorenich argelum masniacneri gorsutyuny, voronk misht lusic arag en sharjvum. Ays hipotetik masniacnery haytni en ibrev takhionner.

1. Takhionneri patmakan tsaghumy

Gerluysin masniacneri hayecakargery 20-rd dari skzbinic e. 1917t. fizikos Richard Tolmany janacel e, vor gerluysin sharjumy patcharayin khakhtumneri kberi. 1967t. fizikos Gerald Faynbergy stextsel e "takhion" terminy ir ashkhatutyunum. Nyuteri yerek kategorianery:

  • Bradionner: irakann zangvats unecogh masniacner, misht c-its dandagh (or. protonner, elektronner).
  • Lyuksonner: zangvatsazurk masniacner, hastnapes c aragutyamb (or. fotonner).
  • Takhionner: hipotetik masniacner erevokayin zangvatsov, misht c-its arag.

2. Erevokayin zangvatsi kinematikay

E² = (pc)² + (m₀c²)²

Yete aragutyuny (v) c-its aveli e, artahaytutyuny (1 - v²/c²) batsasakan e darrnum. Energiay (E) irakan mnal hamar, hangsti zangvatsy (m₀) piti lini erevokayin.

Energiay-aragutyuny shurjvats haraperutyun

Takhionneri amenahakasakan hatkutyuny ayn e, vor energian korcnely nranc aragutyuny avvelacnum e. Zeronym energiov takhiony anverj aragutyamb e sharjvum.

3. Takhionnery kvantayin dasht tesutywnum

Kvantayin dasht tesutywnum takhiony hakasum e voch te gerluysin masniacki, ayl hamakargi ankayunuttuyuny. Ays ankayunuttuyuny lucvum e takhionayan kondensacyayov. Amenahaytn orinnaky Higgsi dashty e.

4. OPERA anomaliay

2011t. OPERA pordznery skzbanapeshum haytnabervel e nyutrinnoner, voronk karcyes lusic arag ein sharjvum. Sakayn hetevabar paytsvel e, vor anomaliay arajacvel er sarqavorrmanneri skhalneric.

Yelakacutyun

Takhionnery mnnum en ibrev elegantakan matematikakan hetaqrqruttuyun ev karevoraguyns tesakan gorxiq. Chnarayed fizikakanapes gerluysin masniacner erbekh chen hergaytvvel, erevokayin zangvatsi ev takhionayan dashterin matematikay kentonakan e kvantayin dasht tesutywni ev tiezerqum zangvatsi tsagman mer zhamanakakic ymbrnman hamar.